Có một giai đoạn tôi rất ghét hai chữ “số phận”.
Hễ ai gặp chuyện không như ý là lại thở dài “chắc số vậy rồi”. Nghe mà bực. Mất tiền cũng số. Yêu nhầm người cũng số. Làm ăn thất bại cũng số. Có người còn đi trễ ba mươi phút rồi vẫn bình thản nói “duyên số nó thế”. Trong khi nguyên nhân thật sự là ngủ quên tới mức báo thức réo như còi cứu hỏa vẫn không dậy.
Hồi trẻ, tôi từng nghĩ con người thắng được tất cả nếu đủ cố gắng. Chỉ cần chăm chỉ, tử tế, sống đàng hoàng thì cuộc đời sẽ trả lại đúng thứ mình xứng đáng có. Tôi tin điều đó dữ lắm. Tin tới mức nhìn ai than thân trách phận là thấy khó chịu. Cảm giác như họ đang kiếm cớ để bao biện cho sự bất lực của mình.
Rồi lớn lên thêm chút nữa mới thấy… đời không vận hành theo kiểu công bằng dễ thương như mình từng tưởng.
Có những người rất tốt nhưng đường tình cảm cứ lận đận. Có người sống tử tế cả đời mà vẫn bị phản bội. Có người làm quần quật từ sáng tới khuya nhưng tiền trong tài khoản vẫn mỏng hơn lớp kem trên ly cà phê giảm giá. Trong khi đâu đó lại có người vừa sinh ra đã đứng sẵn ở vạch đích, cuộc sống nhẹ tênh như đang chơi chế độ dễ.
Lúc đó bắt đầu hoang mang.
Nếu mọi thứ đều do nỗ lực quyết định, tại sao có người cố gắng đến bật khóc vẫn chẳng giữ nổi điều mình muốn giữ?
Nếu cuộc đời thật sự có công bằng, tại sao nhiều cuộc gặp gỡ đẹp đến thế lại vẫn dang dở?
Rồi tôi nhận ra, có lẽ số phận tồn tại theo một cách rất lạ.
Nó không phải sợi dây vô hình trói chặt con người tới mức không thể thay đổi. Nhưng nó cũng không phải thứ hoàn toàn do mình điều khiển.
Nó giống như việc mỗi người được phát một bộ bài khác nhau ngay từ đầu. Có người cầm toàn quân đẹp. Có người mở mắt ra đã thấy đời đang chơi mình một vố đau điếng. Nhưng đánh thế nào, giữ lá nào, bỏ lá nào… lại là chuyện khác.
Có lần tôi quen một người đàn ông chạy xe ôm công nghệ. Chú kể ngày trẻ từng học rất giỏi, cũng từng có ước mơ lớn, nhưng biến cố gia đình ập xuống liên tục. Ba mất sớm, mẹ bệnh, em còn nhỏ. Chú bỏ ngang việc học đi làm đủ nghề. Chú cười rồi nói một câu rất nhẹ: “Chắc đời chú không hợp giàu.”
Nghe xong tự nhiên tôi im.
Không phải vì đồng tình. Chỉ là thấy có những người đã bị cuộc sống bào tới mức họ không còn đủ sức để chống lại chữ “số” nữa.
Nhiều khi người ta tin vào số phận không phải vì mê tín.
Mà vì đã từng cố hết cách rồi.
Có những đêm nhìn lên trần nhà, tự nhiên cũng tự hỏi mình câu đó. Có phải mọi thứ đã được sắp đặt sẵn không?
Tại sao đúng người đó lại xuất hiện vào thời điểm đó?
Tại sao có những cuộc gặp chỉ kéo dài vài tháng nhưng ám ảnh nhiều năm?
Tại sao có người vừa nhìn đã thấy thân thuộc, còn có người ở cạnh bao lâu vẫn xa lạ?
Đời có nhiều chuyện kỳ lắm. Kỳ tới mức đôi khi dùng lý trí giải thích không nổi.
Tôi từng chứng kiến hai người yêu nhau rất nhiều nhưng không đến được với nhau. Không phản bội. Không hết yêu. Chỉ là thời điểm sai. Một người cần ổn định thì người kia còn chênh vênh. Một người muốn cưới thì người kia vẫn đang loay hoay với cuộc đời mình.
Họ chia tay trong im lặng.
Không ai có lỗi rõ ràng để trách.
Những chuyện như vậy khiến người ta bắt đầu tin rằng có những thứ vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người.
Nhưng rồi tôi cũng từng gặp những người tưởng như “số khổ” lại tự đổi đời bằng sự lì lợm của mình.
Có chị bán hàng online ngày nào cũng livestream tới khàn cả giọng, từng bị chê quê mùa, nói chuyện không sang. Vậy mà vài năm sau mua được nhà, nuôi cả gia đình. Có anh thất nghiệp gần hai năm, bị người yêu bỏ, bạn bè né tránh, vậy mà vẫn cắn răng học lại từ đầu. Giờ cuộc sống ổn hơn rất nhiều.
Nếu mọi thứ đều do số phận định sẵn, vậy những cố gắng đó là gì?
Nên càng sống lâu, tôi càng thấy mình đứng ở giữa.
Tôi tin có những thứ là duyên số.
Nhưng tôi cũng tin có những thứ do con người tự chọn.
Giống như mình không chọn được nơi sinh ra, nhưng có thể chọn cách sống. Không chọn được ai bước vào đời mình trước, nhưng có thể chọn ai xứng đáng ở lại lâu dài.
Số phận đôi khi chỉ mở cửa.
Còn bước vào hay không lại là chuyện khác.
Nhiều người thích đổ lỗi cho số phận vì như vậy nhẹ lòng hơn. Thất bại cũng dễ chấp nhận hơn. “Do số rồi” nghe đỡ đau hơn câu “mình đã chọn sai”.
Mà con người lạ lắm.
Ai cũng muốn tin mình đặc biệt, nhưng lại thích dùng số phận để giải thích những điều ngoài tầm với.
Có người đi xem bói về, thầy bảo năm nay tình duyên xấu là bắt đầu nghi ngờ cả người đang thương mình. Cãi nhau một trận cũng nghĩ “chắc hết duyên thật rồi”. Trong khi nhiều cặp yêu nhau bền đâu phải nhờ hợp tuổi hay hợp mệnh. Chủ yếu là hợp tính chịu đựng nhau.
Có hôm tôi thấy một cô đăng trạng thái buồn vì “số em lận đận tình duyên”. Kéo xuống dưới mới biết cô ấy vừa chia tay người yêu thứ năm trong ba năm. Đọc tới đó tự nhiên muốn hỏi nhẹ một câu: “Hay do gu em hơi có vấn đề?”
Nghe thì mắc cười, nhưng thật ra đời nhiều chuyện như vậy lắm.
Mình hay gọi là số phận cho đỡ chạnh lòng, chứ đôi khi chính mình mới là người tự đưa bản thân vào những vòng lặp quen thuộc.
Tin vào số phận cũng được.
Không tin cũng chẳng sao.
Điều quan trọng hơn là sau những va vấp, mình còn muốn sống tiếp thế nào.
Có người vì tin vào số mà buông xuôi.
Có người vì tin vào số mà biết chấp nhận những điều không thể cưỡng cầu.
Hai kiểu đó khác nhau nhiều lắm.
Tôi thích kiểu thứ hai hơn.
Vì cuộc đời này có những chuyện càng níu càng đau.
Có những người càng cố giữ càng mất.
Có những điều mình thức trắng nhiều đêm vẫn không thay đổi được.
Tới một lúc nào đó, người ta không còn cố hỏi “tại sao chuyện này xảy ra với mình” nữa.
Mà chỉ lặng lẽ học cách bước tiếp.
Tôi nghĩ đó cũng là lúc con người trưởng thành hơn một chút.
Không còn cực đoan tin rằng mình điều khiển được mọi thứ.
Nhưng cũng không bất lực tới mức giao hết đời mình cho hai chữ số phận.
Nếu hôm nay đang vui, cứ vui đi.
Nếu đang yêu ai thật lòng, cứ thương đi.
Nếu còn cơ hội làm điều gì đó cho cuộc sống mình khá hơn, cứ làm đi.
Biết đâu số phận thật sự tồn tại.
Nhưng biết đâu chính những lựa chọn nhỏ mỗi ngày mới âm thầm viết lại cuộc đời của một người.
Tg Phạm Nhật Minh
