Có những ngày tháng năm đi ngang đời người rất nhanh. Chớp mắt một cái, ve đã kêu râm ran ngoài cửa sổ, phượng đỏ kín góc trường, tụi nhỏ bắt đầu đếm từng ngày để được nghỉ hè. Người lớn nghe hai chữ “nghỉ hè” đôi khi thấy nhẹ đầu vì không còn cảnh sáng sớm giục con ăn nhanh đi học, tối thức khuya kiểm tra bài vở. Còn bọn trẻ thì vui như mở hội. Đứa nào cũng tưởng mùa hè là thiên đường. Không cần đồng phục. Không cần báo thức. Không cần nghe tiếng “học bài chưa”.
Trẻ con bây giờ thông minh lắm. Chưa nghỉ hè đã lên kế hoạch từ trước cả tháng. Đứa đòi về quê bắt cá, đứa xin đi biển, đứa hí hửng ôm điện thoại tính chuyện cày game xuyên đêm. Có đứa vừa thi xong đã ngủ một mạch tới trưa hôm sau, mẹ gọi dậy ăn cơm còn úp gối lên đầu trả lời “hè rồi cho con sống tự do vài bữa”.
Nhìn tụi nhỏ háo hức, người lớn nhiều khi cũng bật cười. Tuổi thơ đúng nghĩa chỉ cần nghỉ học thôi đã thấy đời đẹp hơn rất nhiều.
Hồi xưa trẻ con nghỉ hè đơn giản hơn bây giờ. Sáng chạy ngoài đồng, trưa tắm sông, chiều đá bóng, tối ngồi trước hiên nhà nghe tiếng côn trùng kêu. Không wifi, không máy lạnh, không điện thoại đời mới nhưng tiếng cười lúc nào cũng giòn tan. Có đứa nghịch tới mức đen nhẻm nguyên mùa hè, mẹ nhìn không nhận ra con mình. Vậy mà vui.
Còn trẻ con bây giờ, nghỉ hè đôi khi thành cuộc chiến mới của cha mẹ. Chưa đầy một tuần, nhà cửa đã biến thành bãi chiến trường. Từ phòng khách tới bếp đều xuất hiện dấu vết của “đội quân nhí”. Gối nằm dưới đất. Dép một chiếc ngoài sân một chiếc trong phòng. Tủ lạnh mở liên tục như sợ đồ ăn bỏ trốn. Có hôm mẹ vừa lau nhà xong, tụi nhỏ chạy chân đất từ ngoài vào in nguyên một hàng dấu chân đen sì. Cha đứng nhìn rồi hỏi rất thật lòng “đây là nhà mình hay sân bóng”.
Nghỉ hè với trẻ con là niềm vui. Nghỉ hè với phụ huynh nhiều lúc giống bài kiểm tra sức chịu đựng.
Nhiều cha mẹ than trời vì con ở nhà suốt ngày ôm điện thoại. Thu điện thoại thì mặt xị như vừa thất tình. Cho chơi tiếp thì lo mắt kém, lo nghiện game, lo sống khép kín. Có đứa thức tới hai ba giờ sáng xem video, trưa hôm sau ngủ quên luôn bữa cơm. Cha mẹ gọi mấy lần không dậy, tới lúc nghe tiếng “đi ăn trà sữa” thì bật dậy nhanh hơn báo cháy.
Buồn cười thật nhưng nghĩ kỹ cũng thương. Người lớn bận mưu sinh, ít thời gian chơi cùng con. Trẻ nhỏ không biết tìm niềm vui ở đâu ngoài chiếc màn hình phát sáng trước mặt. Có những đứa cả mùa hè gần như không bước chân ra khỏi cửa.
Tuổi thơ vốn cần tiếng cười ngoài sân hơn tiếng gõ bàn phím trong phòng kín.
Nhiều người cứ nghĩ trẻ con vô tư, chẳng có nỗi lo. Thật ra tụi nhỏ cũng có những áp lực riêng. Có đứa nghỉ hè nhưng vẫn bị ép học thêm kín lịch. Sáng học tiếng Anh, chiều học toán, tối học kỹ năng. Lịch dày hơn cả người lớn đi làm. Bạn bè đang chạy nhảy ngoài công viên thì mình ngồi giải đề. Có đứa nhìn ra cửa sổ nghe tiếng ve mà mắt buồn hiu.
Mùa hè đáng ra để trẻ nghỉ ngơi sau một năm học dài. Bộ não trẻ con cũng cần được thở. Một đứa trẻ vui vẻ đôi khi quan trọng hơn một đứa trẻ học trước chương trình vài tháng.
Nghỉ hè còn là khoảng thời gian người lớn cần để ý sức khỏe của con nhiều hơn. Thời tiết nóng bức, tụi nhỏ vận động nhiều, rất dễ sinh bệnh nếu bất cẩn. Nhất là chuyện tắm gội, thứ tưởng đơn giản nhưng năm nào cũng có không ít trẻ bị cảm sốt, viêm tai, viêm phổi chỉ vì cha mẹ chủ quan.
Trẻ con mùa hè mê nước kinh khủng. Chỉ cần nghe “đi tắm” là chạy nhanh hơn lúc mẹ gọi học bài. Có đứa vừa đi nắng về người nóng hầm hập đã lao ngay vào nhà tắm xối nước lạnh lên đầu. Người lớn nhìn còn thấy lạnh giùm.
Nhiều cha mẹ vì thương con nên chiều theo. Trời nóng quá thấy con mồ hôi nhễ nhại thì cho tắm ngay. Nhưng cơ thể vừa đi ngoài nắng về đang nóng, mạch máu giãn mạnh, tắm nước lạnh đột ngột rất dễ sinh cảm, chóng mặt, có khi nguy hiểm hơn người ta tưởng.
Tốt nhất nên cho trẻ nghỉ ngơi một lúc, lau mồ hôi, uống vài ngụm nước rồi mới tắm. Nước tắm cũng đừng quá lạnh. Người lớn đôi khi thích kiểu “nước càng lạnh càng đã”, trẻ nhỏ thì cơ thể chưa thích nghi tốt như vậy.
Còn chuyện gội đầu ban đêm nữa. Nhiều đứa tắm xong chạy ù ra quạt ngồi hong tóc, tóc còn ướt sũng đã nằm máy lạnh ngủ ngon lành. Sáng hôm sau ho sù sụ, nghẹt mũi, sốt hâm hấp. Mẹ lại cuống cuồng tìm thuốc.
Có những điều nhỏ xíu nhưng người lớn dễ quên. Tai trẻ em khá nhạy cảm, nước vào tai không vệ sinh kỹ dễ viêm. Da trẻ mùa hè ra nhiều mồ hôi, cần thay đồ thường xuyên để tránh rôm sảy. Đi bơi xong cần tắm lại bằng nước sạch. Không ít phụ huynh nghĩ bơi xong là sạch rồi nên cho về ngủ luôn. Hồ bơi đông người, clo, bụi bẩn, vi khuẩn vẫn bám trên da và tóc.
Mùa hè còn đáng sợ ở những phút cha mẹ mất cảnh giác. Một đứa trẻ nghịch nước ngoài sân, một chiếc xô đầy nước trong nhà tắm, một buổi chiều rủ nhau ra ao hồ tự phát… chỉ cần người lớn lơ là vài phút, mọi thứ đổi khác rất nhanh.
Tin tức mỗi năm đều có những câu chuyện đau lòng về trẻ đuối nước. Đọc xong ai cũng xót xa. Có cha mẹ cả đời không vượt qua nổi cảm giác day dứt.
Vậy nên hè tới, thay vì chỉ lo con học gì thêm, kiếm bao nhiêu lớp kỹ năng, đôi khi điều cần nhất là dành thời gian bên con nhiều hơn một chút. Chở con đi ăn cây kem. Dẫn con ra công viên. Ngồi nghe con kể mấy câu chuyện chẳng đầu chẳng cuối. Chơi cùng con một trận cờ cá ngựa dù biết mình bận trăm công nghìn việc.
Trẻ con lớn nhanh hơn người lớn tưởng. Có những mùa hè qua đi rồi không quay lại nữa.
Rồi sẽ tới ngày căn nhà im ắng, không còn tiếng chân chạy rầm rập, không còn cảnh tủ lạnh vừa đầy đã trống trơn, không còn đứa nhỏ ôm gối nằm xem hoạt hình tới khuya. Khi ấy nhiều người mới thấy nhớ cái thời bị con làm phiền suốt cả ngày.
Tuổi thơ của một đứa trẻ đẹp hay không, nhiều khi nằm trong cách người lớn đồng hành cùng con qua những mùa hè rất đỗi bình thường như thế.
Một mùa hè đáng nhớ không nằm ở điện thoại mới, chuyến du lịch sang trọng hay lớp học đắt tiền. Có khi chỉ là buổi chiều cả nhà ăn dưa hấu trước hiên, tiếng cười vang lên giữa trời nóng oi ả, đứa nhỏ ngủ quên trên vai cha sau một ngày rong chơi.
Những ký ức ấy đi theo con người rất lâu. Có khi tới tận lúc trưởng thành vẫn còn nhớ rõ.
Và người lớn cũng thế. Sau bao va chạm cuộc đời, thứ khiến người ta mềm lòng nhiều nhất đôi khi vẫn là hình ảnh một đứa trẻ cười vô tư giữa mùa hè đầy nắng.
Tg Phạm Nhật Minh
Ngày 26/05/2026
